W pracy z materiałami dźwiękowymi znaczenie ma nie tylko to, co zostało powiedziane, ale również sposób uporządkowania wypowiedzi. Nagranie rozmowy, wywiadu, posiedzenia czy spotkania może trwać kilkadziesiąt minut, a późniejsze odnalezienie dokładnie sprecyzowanej informacji bez zapisu bywa czasochłonne. W takich przypadkach stosowana jest transkrypcja nagrań, czyli przeniesienie treści mówionej do formy tekstowej.

Samo przepisanie słów nie za każdym razem natomiast wystarcza. Przy mniej wyraźnych nagraniach pojawiają się przerwy, nakładające się głosy, urwane zdania albo fragmenty, których nie da się dobitnie usłyszeć. W praktyce należy wtedy rozstrzygnąć, czy zachować dosłowny charakter wypowiedzi, czy przygotować zapis bardziej uporządkowany. Każda z tych form służy nieco innemu celowi, dlatego sposób opracowania materiału warto ustalić przed rozpoczęciem pracy.

Szczególnego podejścia wymaga materiał, który ma być użyty w postępowaniu prawnym. Transkrypcja do sądu powinna możliwie z dużą dokładnością odzwierciedlać zawartość nagrania, bez dopisywania znaczeń, poprawiania wypowiedzi czy zmieniania ich sensu. Ważne mogą być nie tylko i wyłącznie całe zdania, lecz również momenty zawahania, przerwy, zmiana osoby mówiącej albo fragmenty, w których wypowiedź jest niezrozumiała (źródło:stenogram cennik). Przy dłuższych materiałach istotne staje się także oznaczanie czasu nagrania, ponieważ ułatwia ono odnalezienie konkretnego fragmentu w pliku źródłowym. Jeśli na nagraniu mówi kilka osób, konieczne jest rozróżnienie ich wypowiedzi w sposób czytelny i konsekwentny. Problem pojawia się w szczególności wtedy, gdy rozmówcy mówią równocześnie. W takim przypadku zapis powinien jasno sygnalizować ograniczenie wynikające z jakości materiału, zamiast uzupełniać brakujące słowa na bazie domysłów.

Określenie stenogram jest na prawdę często używane zamiennie z transkrypcją, choćby w zależności od użycia może oznaczać nieco inny sposób zapisu. Stenogram kojarzy się głównie z możliwie wiernym odtworzeniem przebiegu wypowiedzi, dlatego przy jego przygotowaniu liczy się kolejność słów i zachowanie informacji występujących w nagraniu. Nie znaczy to jednakże, że właściwie każdy zapis powinien wyglądać dokładnie tak samo. Przeciwnie opracowuje się rozmowę, w której na prawdę ważna jest naturalna metoda wypowiedzi, a całkiem inaczej materiał przeznaczony do analizy dokumentacyjnej. Przy zapisie dosłownym pozostawia się w głównej mierze powtórzenia, charakterystyczne przerwania zdań czy potoczne sformułowania, natomiast w wersji redagowanej można ograniczyć elementy utrudniające czytanie. Decyzja dotycząca formy ma w późniejszym czasie wpływ na sposób interpretowania dokumentu, dlatego nie powinna być podejmowana jedynie pod względem wyglądu gotowego tekstu.

Na dokładność zapisu wpływa przede wszystkim jakość materiału wejściowego. Nagranie wykonane w spokojnym pomieszczeniu zwykle umożliwia łatwiej rozpoznać poszczególne głosy niż plik zarejestrowany w miejscu, w którym występuje hałas, echo lub wiele osób rozmawia równocześnie. Znaczenie moraz sposób nagrania, rodzaj mikrofonu i odległość rozmówców od urządzenia. Przy bardzo słabej jakości dźwięku niektórych fragmentów nie da się odtworzyć z pełną pewnością i powinno się to wyraźnie zaznaczyć w tekście. Równie istotna jest weryfikacja nazw własnych, dat, liczb a także terminów pojawiających się w wypowiedziach, ponieważ pojedyncza pomyłka w takim miejscu może zmodyfikować znaczenie całego fragmentu. Transkrypcja jest zatem nie tylko i wyłącznie czynnością polegającą na wpisywaniu usłyszanych słów. Wymaga uważnego odsłuchiwania, rozpoznawania kontekstu i jednoczesnego respektowania granicy między tym, co de fakto wynika z nagrania, a tym, co można jedynie przypuszczać.

Polecamy: transkrypcje nagrań.